Teknolojik Aletler ve Çocuk Gelişimi

Teknolojik aletlerle (televizyon, tablet, bilgisayar, telefon vb.) ilgili çocuk ve ergenlerle çalışan uzmanların önemle vurguladığı nokta, bu tür aletlerin hangi yaşta, hangi amaçla ve ne kadar süreyle kullanıldığının ebeveynler tarafından dikkate alınması gerektiğidir. ### Teknolojik Aletlerin Çocuk Gelişimine Etkileri Günümüzde önemli bir eğlence, iletişim ve eğitim aracı olan teknolojik aletlerin çocuk/ergen gelişimine olan yararları ve zararları birçok bilimsel araştırma tarafından incelenmektedir. Bu aletlerin, özellikle de televizyonun beynin çok hızlı geliştiği erken yaşlarda (0-5 yaş) beyni olumsuz etkilediği bulunmuştur. Erken yaşlarda uzun süre televizyon karşısında kalan bebeklerin göz kontağı ve sosyal etkileşiminde önemli gerilikler tespit edilmektedir. Teknolojik aletlerin çok küçük yaştaki çocuklar tarafından asla kullanılmaması gerektiği dünyadaki birçok uzman tarafından belirtilmektedir. Uzmanlar ayrıca, aşırı izlendiği takdirde okul öncesi ve okul çağındaki çocuklarda fiziksel, bilişsel, duygusal ve sosyal alanlardaki olumsuz etkileri vurgulamaktadır. Ergenlik sürecinde ise (ki bu dönemin 25-30’lu yaşlara kadar devam ettiği günümüzde bilinmektedir) fiziksel ve ruhsal gelişime olan olumsuz etkileri de her geçen gün araştırmalar tarafından belgelenmektedir. Örneğin, özellikle video oyunları bağımlılığa sebep olmakta, şiddet içerikli oyunlar kızgınlık davranışlarını artırmaktadır (Anderson ve Bushman, 2001; Johnson, 1991; Vonderer ve Bryant, 2006). Oyunlarda şiddet görüntülerine maruz kalan çocuklar, daha sonra benzer sosyal ortamlarda kızgın tepkiler vermeyi öğrenmektedirler. Ayrıca, araştırmalar beynin normalde tepki göstereceği konulara, şiddet içerikli temalara da duyarsızlaşmaya başlayabildiğini göstermektedir. Bu aletler ayrıca, çocuk ve gençlerin yüz yüze ilişki gerektiren sosyal iletişim, doğa ve spor gibi birçok alandan kopmalarına sebep olmaktadır. Teknolojik aletlerin aşırı kullanımı sonucunda oluşan şişmanlık, kalp hastalıkları, ortopedik rahatsızlıklar gibi birçok sorun da çocuk ve gençlerin sağlıklarını olumsuz etkilemektedir. ### Teknolojik Aletlerin Olumlu Yönleri ve Eğitimdeki Rolü Teknolojik aletlerin sadece olumsuz yanları değil, olumlu yanları da bulunmaktadır. Özellikle günümüzde bu aletler eğitimde çok kullanılmaya başlanmıştır. Bu aletler sayesinde çocuklar bilgileri çok daha hızlı öğrenebilmekte ve yaşıtlarından geri oldukları alanda daha çok destek alabilmektedirler. Okulda okuma, yazma, matematik, lisan gibi alanlarda yaşıtlarından daha geride olabilen öğrenciler bu aletler sayesinde yardım alabilmektedirler. Araştırma ve öğrenmeye açık bireyler bilgilere çok daha hızlı erişebilmekte ve zengin öğrenme imkanları bulabilmektedirler. Bu aletler yaratıcılığın artmasına yardımcı olabilmekte ve özellikle sosyal ilişki zorluğu yaşayan çocuk ve gençlere sosyalleşme imkanı sunabilmektedir. ### Ebeveynlerin Rolü ve Öneriler Teknolojik aletler yaşamımızda artan bir hızda yer almaya devam edeceklerdir. Bu aletlerin aşırı kullanılmasının ise çocuk ve gençler üzerindeki olumsuz etkileri olduğu araştırmalarla kanıtlanmaya başlanmıştır. Bu nedenle ebeveynlere önemli görevler düşmektedir. * Ebeveynler, bu aletleri kullanırken çocuklarına örnek olduklarını unutmamalı ve bilinçli bir tutum sergilemeye önem vermelidirler. * Hayatlarında spor, hobi ve doğaya yer vermeye dikkat etmelidirler. * Teknolojik aletlerin yarar ve zararları üzerine bilgilenmeye devam etmelidirler. * Bu aletlerin çocuklar tarafından nasıl kullanıldığını takip etmeli, ne kadar süreyle, ne izlendiğini gözlemlemelidirler. * Özellikle gençler bu tür aletlerin aşırı kullanımı sonucunda gelişebilecek sağlık sorunları, bağımlılık ve şiddete yönelim konusunda bilgilendirilmeli ve bilinçli kullanıcı olabilmeleri yolunda desteklenmelidirler. ### Referanslar * **Anderson, C.A. ve Bushman, B.J. (2001).** *Media violence and the American public: Scientific facts versus media misinformation.* American Psychologist, Vol. 56, No. 6/7, 477-489. * **Johnson, C. (1991).** *Taking fun seriously: Using cognitive models to reason about interaction with computer games.* Personal and Ubiquitous Computing, 3 (3), 105-116. * **Vonderer, P. ve Bryant, J. (2006).** *Playing Video Games: Motives, responses, and consequences.* Malwah; NJ: Lawrence Erlbaum Association. **TİNUS PSİKOLOJİ**