Baba Yokluğu ve Gelişimsel Etkileri

Babanın ayrılma, boşanma, ölüm veya duygusal ilgisizliği/uzaklığı yüzünden kaybı çocuk için ciddi gelişimsel zorluklara ve duygusal acıya yol açabilir. Yapılan bazı araştırmalarda, babasız çocukların uyku sorunları yaşadığı tespit edilmiştir. Bu çocuklar kronik kabuslardan ve kendi içlerinde bir şeyin onları ele geçireceği korkusundan şikayetçidirler. Anneleri tarafından sakinleştirilmeye çalışılması işe yaramadığı gibi bu korkularını daha da arttırmıştır. Bu araştırmalar her ne kadar bu problemlerin babanın eksikliğinden mi yoksa annenin bu eksiklikten duyduğu gerginlikten mi kaynaklandığını ayırt etmemişse de, her iki ihtimalde de babanın eksikliğinin tetiklediği bir sorun olduğu görülür. ### "Baba Açlığı" ve Agresyon Kontrolü Babanın bebeğin hayatındaki ilk işlevlerinden biri onun agresif dürtülerini ve fantezilerini kontrol etmesine yardım etmektir. Babayı boşanma sonrası kaybeden bir çocuğun agresyonunu kontrol etmede ciddi sorunlar yaşama ihtimali vardır. Çocuk babasının dönmesine ve kendi agresyonuyla baş etmesine yardımcı olmasına ihtiyaç duyabilir. Bu özlem, “baba açlığı” (father hunger) veya “baba susuzluğu” (father thirst) olarak adlandırılmıştır. Bu iki terim de baba özleminin bebeğin dünyayı ağız yoluyla (emzirme ve eline geleni ağzına götürerek anlama çabası) tanıdığı ilk yıllar olan oral döneme gönderme yapar. Babaya duyulan bu özlem sadece bir duygu olmaktan çok bebeğin kendiliğini oluşturan dürtüleri, savunma mekanizmalarını, iç idealleri ve engelleri içerir. Çocuğun babasını nasıl kaybettiği de bu olgunun şekillenmesini etkileyebilir. Terk edilmişlik duygusu çocuğun ileriki hayatında yerleşmiş bir bilinçaltı tema olabilir. Babadan yoksun çocuklar uzun süre (bir araştırmaya göre en az 5 yıl) baba özlemi ve bununla birlikte seyreden mutsuzluk ve depresif duygu durumunu hissedebilirler. Babanın ölümünün çocuk gelişimi üzerindeki etkilerinde; çocuğun hem baba hem de anneyle geçmişi, kaybın çocuğun hangi gelişim sürecinde (kaçıncı yaş) olduğu, ve annenin kocasının kaybıyla nasıl başa çıktığı önemli etkenlerdir. Bazı durumlarda anne isteği dışında (bilinçaltında) çocuğu bu kayıp için suçlayabilir. Hatta, bazı durumlarda babanın ölümü annede çeşitli nedenlerden dolayı ağır bir suçluluk duygusu (örn: çocuğuma uygun bir baba seçemedim, kocama yardım edemedim, veya kocamı ölümden kurtaramadım, vb.) hissetmesine yol açabilir. ### Hayali Baba İmgesi ve Yetişkin İlişkileri Baba her zaman mevcuttur. Babasız çocuklarda bile varlığı hissedilebilir. Babanın yokluğunda çocuk çoğu zaman hayali bir babayı içselleştirebilir. Bu hayali kendi içinde taşıyabilir ve bu hayalin olumlu ya da olumsuz yanlarıyla özdeşleşebilir. İçselleştirilen baba nesnesinin hem olumlu hem de olumsuz yanları barındırabilmesi çocuğun ileriki ilişkilerinde nasıl davranacağını belirleyebilir. Bu iki özelliğin birleştirilmesinde yaşanan güçlük (hem olumlu hem de olumsuz özelliklerin aynı kişide barındırılmasının güçlüğü) bu kişinin ileriki yetişkin ilişkilerinde başkalarını önce idealize edip sonra o ideallere ulaşamadıklarını görüp büyük hayal kırıklıkları yaşamalarına sebep olabilir. Bu içselleştirilmeye çalışılan iki-uçlu, yarılmış baba imgesi, yani ideal ve hayal kırıklığına uğratan/terk eden baba imgesi, kişiye ilişkilerinde sürekli idealize edilmiş insanlar tarafından önce sevilip sonra terk edilme duygusunu yaşatır. Babanın yokluğunda çocuğun yarattığı idealize edilmiş baba hayali (fantezisi) bazen de çocuğun kayıp ve terk edilmişlik duygularıyla başa çıkmasında yardımcı olabilir. Eğer hayali baba figürü sevgi dolu ve şefkatli ise çocuğun sağlıklı bir aile üçgeni (anne-baba-çocuk) kurmasına yeterli olabilir. ### Yas Süreçleri ve Kimlik Oluşumu Babanın erken yıllardaki eksikliğinin çocuğun gelişen kişiliğinde önemli bir etkisi olabilir. Babasız çocukların kişilik gelişimleri babalarını ne şekilde kaybettikleriyle şekillenebilir. Bu etkileşim babalarını tanımayan veya özlemeyen çocuklarda da mümkündür. Dolayısıyla, babaların yokluklarında (yokluklarıyla) bile çocuğun hayatında kim olduklarıyla ilgili kalıcı bir rolü vardır. Çocukların babaları tarafından nasıl terk edildikleri içselleştirdikleri baba nesnesiyle olan ilişkilerini de etkiler. Bazı çocuklar daha babaları ölmeden ayrılık, boşanma veya duygusal uzaklık (madde ve alkol bağımlılığı, veya ruhsal hastalık ya da ilgisizlik) yüzünden terk edilmiş hissedebilirler. Fakat babalarının ölümü bir gün beraber olabilme hayallerini yıkabilir. Bu çocuklar idealize ettikleri baba hayaline tutundukları ve ondan vazgeçemedikleri zaman babanın yasını tutmakta büyük ölçüde zorlanırlar. Babaları hakkında, onun nasıl biri olduğu, neden öldüğü ve ilkin neden terk ettiğiyle ilgili gerçek olmayan fikirlere sahip olabilirler. Anne-baba tarafından terk edilmek bir çocuk için özel bir kayıp duygusuna ve benliğinde ağır bir yaralanmaya yol açabilir. Bu kişi ileride empati kurmada güçlük, depresyon, boşluk hissi, suça yatkınlık, bağımlılık, kontrolsüz öfke, patolojik yalan söyleme, hastalık hastalığı ve abartılı bir kendilik algısı gibi sorunlar yaşayabilirler. Bazen bu çocuklar baba imgesinin eksikliğinden dolayı kendi kimliklerini oluşturmada güçlük çekebilirler. Çoğu babası ölen çocuk ileride babasıyla ilgili topladığı bilgilerle avunsa da, erken yaşta terk edilmiş çocuklar babalarıyla ilgili herhangi bir bilgi toplamada duygusal güçlük yaşayabilirler. Terk etmiş babaları hakkında çok elle tutulur bilgileri olmayabilir ve bildikleri de çok acı verebilir. ### Yetişkinlikteki Yansımalar ve "Sahte Kendilik" Yetişkin biri olarak baba açlığı çeken bir kişi çeşitli duygusal, ilişkisel ve seksüel sorunlar yaşayabilir. Bilinçli veya bilinçaltı hissedilen bir baba korumasının, ilgisinin ve sevgisinin derin özlemi gelişim süresince erotikleştirilebilir. Dolayısıyla herhangi bir duygusal ve/veya cinsel ilişki bu özlem tarafından şekillenebilir. Bu erkekler, duygusal ilişkilerinde terk edilme korkusu, güven sorunu ve hayalkırıklığı yaşamaya yatkındırlar. Bu insanlar ayrıca olaylarla başa çıkmada başkalarından yardım alabilmede ve sembolize edebilmede güçlük çekebilirler. Kendi kendilerini kısıtlayan, zarar veren, dürtüsel olaylar içine girebilirler. Babayı ve onun sevgisini erken bir dönemde kaybetmek ilerde bu kişinin özgüven eksikliğine, başarılarından yeterli tatmin duygusunu yaşayamamasına ve çok çabuk incinme ve alınmasına yol açabilir. Bu kişiler ayrıca öfke kontrolünde, iç seslerini dinlemede sorun yaşayabilirler. Bazı durumlarda baba eksikliği bir boşluk olarak yaşanabilir. Böyle biri kendisini diğer kişilerden daha farklı hisseder. Bu durum kişi için kendi özünü (terk eden ve sonra ölen, güvenilmez bir babanın çocuğu olmak) inkar edip, sahte bir kendilik geliştirmesi tehlikesini arttırır. Geçmişlerinde erken yaşlarında babaları tarafından terk edilen kişiler, her yakın ilişkilerinde, özellikle romantik ilişkilerinde, bu terk edilmişliğin hayaletleri tarafından rahatsız edilebilirler. **TİNUS PSİKOLOJİ**